امروز: شنبه, ۲۸ مهر ۱۳۹۷ [ سال اقتصاد مقاومتی: تولید - اشتغال ]

شناسه‌ی خبر: 5598
نسخه چاپی

نقش عاشورا در بقاى اسلام چیست؟/ گستردگى، اهمیت و تأثیر عزادارى براى سیدالشهداء(ع) چگونه است؟

«جنگ است دیگر؛ وسط معرکه جنگ که حلوا خیرات نمی کنند، تا می توانند می تازند. بناهم نیست به جنگ نظامی تمام شده در دهه شصت و شکست فجیعانه شان اکتفا کنند، گاهی بمب افکن های سیاسی و رسانه ای شان را فعال می کنند، گاهی به عرصه اقتصادی طمع می ورزند و گاهی هم وسط میدان علیه فرهنگ و اعتقادات می تازند.

 «جنگ است دیگر؛ وسط معرکه جنگ که حلوا خیرات نمی کنند، تا می توانند می تازند. بناهم نیست به جنگ نظامی تمام شده در دهه شصت و شکست فجیعانه شان اکتفا کنند، گاهی بمب افکن های سیاسی و رسانه ای شان را فعال می کنند، گاهی به عرصه اقتصادی طمع می ورزند و گاهی هم وسط میدان علیه فرهنگ و اعتقادات می تازند. این ها مهم نیست، مهم حرکت جهان تشیع است که دشمن را به لرزه انداخته است و این عاشورای معظم هم مصداق اعظم آن است. می ترسند و می لرزند که پس از گذشت ۱۳ قرن نه تنها آتش عشق اباعبدالله علیه السلام و معارف قیامش خاموش نشده است بلکه هر روز شعله ور تر و پهناور تر می شود».

 

ایام محرم فرصت خوبی است که محبان اهل بیت(ع) در حرکت و قیام عظیم اباعبدالله الحسین(ع)، از زمینه ها تا اهداف و ثمرات و … تامل و تدبر کنند. به خاطر همین امر و از طرفی پاسخ به شبهات دشمنان بر آن شدیم سلسله مباحثی را از کتاب آذرخش کربلا اثر آیت الله مصباح یزدی منتشر نماییم. متنی که از نظر می گذرانید برش و چکیده ای از کتاب آذرخش کربلاست که  برای پاسخ به پرسش های این مطلب جمع آوری شده است.

نقش عاشورا در بقاى اسلام چیست؟ 

 

حال اگر کسى سؤال کند که از کجا بدانیم داستان کربلا چنین نقش تعیین کننده اى در پیشرفت اسلام، در بقاى اسلام و نهایتاً در سعادت انسان ها داشته و مى‌تواند داشته باشد؟ در این باره نیز باید تا حدى که توان داریم و وقت اجازه مى‌دهد صحبت کنیم.

 

آنچه دوست و دشمن بر آن اتفاق دارند این است که داستان کربلا، اگر در عالم انسانیت داستان منحصر به فردى نباشد، از وقایع بسیار کم نظیر است. البته ما بر اساس آنچه از ائمه اطهار(علیهم السلام)دریافت داشته ایم، این داستان را منحصر به فرد مى‌دانیم و معتقدیم که نظیر این داستان در گذشته نبوده و در آینده هم نخواهد بود.

 

ولى از جهت احتیاط در سخن و براى این که با کسانى مواجه هستیم که طبعاً از ما دلیل و سند مى‌خواهند و براى این که وارد آن بحث ها نشویم، مى‌گوییم اتفاق نظر همه مورخین و همه آشنایان به تاریخ بشر این است که اگر داستان عاشورا منحصر به فرد نباشد، از کم نظیرترین داستان هاى عالم است؛ داستانى که هم از نظر کیفیت وقوع، هم از نظر عظمت مصیبت، و هم از نظر بقاى خاطره آن در میان مردم و آثار اجتماعى که بر آن مترتب مى‌شود، با هیچ ماجراى دیگرى قابل مقایسه نیست. خود همین تکرار عزادارى هایى که در کشور خودمان مى‌بینیم، مى‌تواند براى ما عامل هشدار دهنده و بیدارکننده اى باشد که هیچ حادثه دیگرى با این حادثه قابل مقایسه نیست. حادثه اى که براى آن این همه وقت صرف مى‌شود، این همه هزینه مى‌شود و این همه اشک ها ریخته مى‌شود، با چه حادثه و پیشامدى قابل تشبیه است؟

 

گستردگى، اهمیت و تأثیر عزادارى براى سیدالشهداء(ع) چگونه است؟

 

این عزادارى ها مخصوص شهر و کشور ما نیست. شاید بسیارى از مردم گمان کنند که این گونه عزادارى ها مخصوص شهرهایى همچون قم و مشهد یا سایر شهرهاى ایران است؛ اما من به شما عرض کنم که در دورترین نقطه هاى جهان در ایام محرم و صفر و به خصوص روز عاشورا شبیه همین مراسمى که شما در شهر خودتان دارید برنامه هایى برگزار مى‌شود. در نیویورک که یکى از بزرگ ترین شهرهاى دنیا است، در روز عاشورا از طرف شیعیان پاکستانى، ایرانى، عراقى، لبنانى و بعضى از کشورهاى دیگر، دسته سینه زنى راه مى‌افتد به طورى که توجه همه مردم را به خود جلب مى‌کند. بزرگ ترین خیابان این شهر، پر از جمعیت مى‌شود به گونه اى که رفت و آمد را مشکل مى‌سازد.

 

علاوه بر شیعیان، در بسیارى از کشورهاى سنى نشین هم در ایام عاشورا چنین مراسمى از سوى اهل سنت برگزار مى‌شود؛ یا اگر شیعیان جلساتى تشکیل مى‌دهند، برادران اهل تسنن، خود را موظف مى‌دانند که در این مراسم شرکت کنند. بسیارى از برادران اهل تسنن ما در شبه قاره هند، هم در هندوستان که تعداد مسلمانان آن، دو برابر جمعیت کل ایران است و هم در بنگلادش و پاکستان، به عنوان اداى اجر رسالت، بر خود واجب مى‌دانند که در مراسم عزادارى سیدالشهداء(علیه السلام) شرکت کنند. چون در قرآن آمده است: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً اِلاّ الْمَوَّدَهَ فى الْقُرْبى».۱

 

بر همین اساس، ایشان نیز اظهار مودت به اهل بیت(علیهم السلام) را اجر رسالت مى‌دانند و اداى آن را بر خود واجب مى‌شمارند. به این دلیل وقتى عزادارى سیدالشهداء(علیه السلام) برپا مى‌شود، آن ها هم براى اظهار محبت و علاقه به اهل بیت(علیهم السلام) و اداى این دِینى که به عهده خود مى‌دانند شرکت مى‌کنند؛ بلکه حتى بت پرستانى که به شریعت اسلام معتقد نیستند، به لحاظ برکاتى که از عزادارى سیدالشهداء(علیه السلام) دیده اند مراسم عزادارى برپا مى‌کنند و نذورات فراوانى براى برگزارى مراسم سیدالشهداء(علیه السلام) دارند. این ها مواردى است که در تمام دنیا دیده مى‌شود و کفار هم مى‌دانند که چنین مسائلى وجود دارد. شما هیچ حادثه اى را در عالم نمى‌توانید نشان دهید که چنین تأثیرى داشته باشد و ملت هاى مختلف را تحت تأثیر قرار داده باشد.

 

از نظر طول اثر، بیش از سیزده قرن است که طراوت و تازگى خود را حفظ کرده و گویى این جریان دیروز واقع شده است و مردم همچنان با سوز و گداز مى‌گریند و بر سر و سینه مى‌زنند. شاید بعضى از مراسم عزادارى وجود داشته باشد که از جهت قدمت سابقه بیش ترى داشته باشد. نمونه اى که مى‌توان به آن اشاره کرد، عزادارى اى است که مسیحیان براى به دارزدن حضرت عیسى(علیه السلام) انجام مى‌دهند. سالگرد به دار کشیده شدن حضرت عیسى ـ على نبینا و آله و علیه السلام ـ در همین ایام بهار است. البته ما معتقدیم که چنین اتفاقى واقع نشده است. قرآن مى‌فرماید: «وَ ما قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لکِنْ شُبِّهَ لَهُم».۲ اما آن ها معتقدند که حضرت عیسى(علیه السلام) را به دار کشیدند و ایشان را دفن کردند و بعد از سه روز، ایشان از قبر بیرون آمد و به آسمان رفت. لذا براى سالگرد به دار کشیده شدن حضرت عیسى(علیه السلام) مراسم عزادارى برپا مى‌کنند. بنده یک سال در واتیکان بودم که مصادف بود با شب هایى که شب عزادارى حضرت مسیح(علیه السلام) بود. این مراسم در کلیساى بزرگ رُم، در کلیساى سن پیتر با حضور خود پاپ برگزار مى‌شد و برنامه به گونه اى پیش آمد که ما هم در آن شرکت کردیم. بدیهى است مراسمى که در آن، پاپ که شخصیت جهانى عظیمى دارد شرکت مى‌کند و از اطراف دنیا براى دیدن آن جمع مى‌شوند و در کلیسایى که بزرگ ترین کلیساى عالم است برپا مى‌گردد، مراسمى با شکوه خواهد بود.

 

در این مراسم لباس مشکى مى‌پوشند، شمع روشن مى‌کنند و سرودهاى مذهبى شبیه نوحه اى که ما مى‌خوانیم، به صورت آرام مى‌خوانند. چنین مراسمى را برگزار مى‌کنند، اما تمام این مراسم به اندازه مجلس ترحیم یکى از علماى ما شور ندارد. از آن جا که از میلاد حضرت مسیح(علیه السلام) دو هزار سال مى‌گذرد، مى‌توانیم بگوییم سابقه برگزارى این مراسم عزادارى به حدود دو هزار سال مى‌رسد و این مراسم همچنان برگزار مى‌شود و مورد احترام است. اما به همین صورت کم رنگ و خیلى عادى برگزار مى‌گردد. اگر شما این مراسم را با یکى از مجالس عزادارى که در قم یا تهران برگزار مى‌شود مقایسه کنید، آن وقت خواهید دید که چه قدر تفاوت راه است میان آن ارادتى که مسلمانان ـ به خصوص شیعیان ـ از عمق جان اظهار مى‌کنند، با آنچه در بزرگ ترین ادیان جهان و با آن تشکیلات، براى حضرت مسیح(علیه السلام) برگزار مى‌شود. به هر حال شما بهتر مى‌دانید و خودتان لمس مى‌کنید که کیفیت آن با هیچ مراسمى قابل مقایسه نیست.

 

به این مطالب، فداکارى هایى را که شیعیان در طول تاریخ کرده اند اضافه کنید. این فداکارى ها براى این بوده است که بتوانند این مراسم را برگزار کنند و بتوانند به زیارت قبر سیدالشهداء(علیه السلام) نایل شوند. همیشه برگزارى این گونه مراسم و زیارت قبر آن حضرت(علیه السلام) به این راحتى نبوده است. البته الآن هم خیلى راحت نیست؛ ولى زمانى بود که اگر کسى مى‌خواست براى زیارت قبر سیدالشهداء(علیه السلام) برود، باید جان خود را کف دست بگیرد. مأموران دولت عباسى، به خصوص در زمان متوکل، آنچنان سخت گیرى مى‌کردند که کسى جرأت نکند به نزدیک حرم حسینى برسد. و بالاخره قبر سیدالشهداء(علیه السلام) را خراب کردند، بر آن آب بستند و زمینش را شخم زدند، براى این که به کلى آثار این قبر محو شود. ولى شیعیان براى آن که بتوانند حتى قبر سیدالشهداء را زیارت کنند(علیه السلام) ، حاضر شدند دست بدهند، پا بدهند، جان بدهند، اما بروند و از نزدیک سلام بدهند. چنین چیزى قطعاً در تاریخ بشر نمونه ندارد. اگر از هر جهت دیگر بگوییم شباهتى با سایر حوادث دارد، از این جهت شباهتى با هیچ حادثه اى ندارد. هیچ واقعه اى را نمى‌شود با این واقعه مقایسه کرد.

 

البته این حادثه اتفاقى نیست؛ درست است که خداى متعال در قلب مؤمنان عشقى براى سیدالشهداء(علیه السلام) قرار داده است و در این مورد یک عامل غیبى وجود دارد، اما کارهاى الهى معمولاً بدون اسباب ظاهرى نیست؛ این که گاهى بدون اسباب ظاهرى کارى انجام مى‌گیرد، استثناء است. تصادفى نبوده که شیعیان این طور علاقه مند شدند.

 

حتى اهل تسنن و حتى بت پرستان هم برکات و آثارى از این کار دیده اند. ولى شاید مهم تر از همه، توصیه هایى بوده است که پیشاپیش از طرف خود پیغمبر اکرم و از طرف ائمه و اهل بیت(علیهم السلام)،بر زیارت، بزرگداشت و عزادارى، گریستن و برپا کردن مراسم ماتم صادر و بر آنها تأکید شده است. تأکیدهاى عجیب، که یک سلام دادن براى سیدالشهداء(علیه السلام) ثواب حج و عمره دارد. سلامى که از حضور قلب و از صدق دل انجام بگیرد مى‌تواند ثواب حج مستحب داشته باشد. آن قدر ثواب در فضیلت زیارت سیدالشهداء(علیه السلام) وارد شده است که کتاب ها از این قبیل مطالب پر شده است. رفتارى را که خود ائمه اطهار(علیهم السلام)در بزرگداشت این مراسم داشته اند مورد توجه قرار دهید.

 

مثلاً به کسانى که مرثیه مى‌گفتند و شعر مى‌سرودند، صله هاى فراوان مى‌دادند و از آن ها بسیار تمجید مى‌کردند و به آنان احترام مى‌گذاشتند. در ایام عزادارى در بیوت خود مراسم عزادارى تشکیل مى‌دادند، شاعرى را دعوت مى‌کردند، مى‌آمد مرثیه مى‌خواند. هم سفارش هاى زبانى و هم سیره عملى و هم ذکر آن همه ثواب ها براى زیارت و بزرگداشت عزادارى و بالأخره آن عشقى که خدا در دل هاى پاک مؤمنان قرار داده، این حادثه را به صورت حادثه منحصر به فردى در تاریخ بشر درآورده است.

خوب، این ها چه اثرى در زندگى انسان ها داشته است؟ ما معتقدیم که مقام پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) از ائمه اطهار(علیه السلام) بالاتر است. چرا براى وفات پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) این گونه عزادارى نمى‌کنیم؟ چرا با این که مقام پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) از همه ائمه اطهار(علیه السلام) بالاتر است، این همه سفارش براى زیارت و برپا کردن مراسم عزادارى آن حضرت نشده است؟ ما دوازده امام معصوم داریم، اگر بنا بر تفضیل مقام ائمه باشد، بر اساس آنچه خود ایشان فرموده اند مقام امیرالمؤمنین(علیه السلام) از همه بالاتر است. درست است که ما براى شهادت امیرالمؤمنین(علیه السلام) هم خیلى عزادارى مى‌کنیم، اما نسبت به سیدالشهداء(علیه السلام)قابل مقایسه نیست.

 

مصیبت حسین(علیه السلام) چه خصوصیتى دارد که این چنین براى او اهمیت قائل شده اند و این همه سفارش کرده اند؟ بگذریم از روایاتى که مى‌فرماید از زمان حضرت آدم(علیه السلام) ، ذکر حسین(علیه السلام) و گریه کردن بر مصیبت حسین(علیه السلام) بوده است. روایاتى هست که همه انبیا و اولیا و فرشتگان آسمان براى سیدالشهداء(علیه السلام) گریه کرده اند. این ویژگى که پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) در مورد آن بزرگوار فرمود: «حُسَیْنُ مِنّى وَ أَنَا مِنْ حُسَیْن»۱ براى چیست؟ خوب، معناى «حسین منى» روشن است؛ اما «انا من حسین» خیلى مهم است. یا عبارت معروفى که معمولاً در حسینیه ها مى‌نویسند که از این روایت گرفته شده است: «اِنَّ الْحُسَیْنَ ابنِ عَلى فى السَّماءِ أَکْبَرُ مِنْهُ فى الاَْرْضِ فَاِنَّهُ لَمَکْتُوبٌ عَنْ یَمینِ عَرْشِ اللّهِ مِصْباحُ هُدىً وَ سَفینَهُ نَجاه»۲ حسین چراغ هدایت و کشتى نجات است.

 

خوب، همه امامان ما(علیهم السلام) چراغ هدایت بوده اند، همه آنان کشتى نجات هستند. در زیارت جامعه مى‌خوانیم که همه شما کشتى نجات هستید، هر کس به شما تمسک بجوید، نجات مى‌یابد، و هر کس از شما دور و عقب بماند، هلاک مى‌شود. همه اهل بیت(علیهم السلام)همین گونه اند. پس حسین(علیه السلام) چه خصوصیتى دارد؟

 

بدون شک شخصیت سیدالشهداء(علیه السلام) و شرایطى که به تقدیر الهى براى زندگى ایشان پیش آمد، یک ویژگى به زندگى آن حضرت(علیه السلام) و به خصوص شهادت او بخشید که این برکات مى‌تواند از آن ناشى شود. همین طور ما معتقدیم همه ائمه اطهار(علیهم السلام)نور واحد هستند؛ هر امام دیگرى هم به جاى امام حسین(علیه السلام) بود، باید همین برنامه را اجرا مى‌کرد. اگر اختلافى در رفتار ائمه(علیهم السلام)دیده مى‌شود، به لحاظ شرایط اجتماعى زمان ایشان بوده است.

 

مثلاً امام حسن(علیه السلام) اول جنگید و بعد صلح کرد. این که معروف است که امام حسن(علیه السلام) در مقایسه با سیدالشهداء(علیه السلام) سمبل صلح بود، بدان معنا نیست که دو نوع سلیقه و دو قرائت از اسلام داشته اند، قرائتى صلح طلبانه و قرائت دیگرى خشونت آمیز؛ خیر، ما معتقدیم اگر امام حسین(علیه السلام) هم در موقعیت امام حسن(علیه السلام) بود، مى‌بایست همانند امام حسن(علیه السلام) رفتار کند و اگر امام حسن(علیه السلام)در شرایط امام حسین(علیه السلام) بود، باید همان رفتار امام حسین(علیه السلام) را انجام مى‌داد، و سایر ائمه(علیهم السلام)نیز به همین شکل. اختلاف در روش ها و رفتارها به خاطر شرایط اجتماعى خاصى بوده که این وظایف را ایجاب مى‌کرده است.

 

پس این شرایط خاص است که براى ابى عبد الله پیش آمد و زمینه اى را فراهم کرد که نقشى را در تاریخ بشر و راهنمایى انسان ها ایفا کند که براى هیچ فرد دیگرى میسّر نشد. این شرایط بود که چنین رفتارى را تعیین کرد؛ یا به زبان دینى این تقدیر الهى بود، خواست خدا بود. چون شرایط اجتماعى هم به دستخداست، همه چیز به اراده لا یزال الهى منتهى مى‌شود. این دو مطلب، دو روى یک سکه است؛ خواه بگوییم خدا این ویژگى را به امام حسین(علیه السلام) بخشید، و یا بگوییم شرایط زندگى ابى عبد الله این خصوصیت ها را اقتضا کرد. چون این شرایط نیز تابع اراده خدا است و طبق تقدیر او انجام مى‌گیرد.

 

حال باید بررسى کنیم که چگونه سیدالشهداء(علیه السلام) این ویژگى را پیدا کرد که بتواند این برکات را داشته باشد و مردم در سایه عزادارى در مصیبت او بتوانند مصالح دنیا و به خصوص مصالح آخرتشان را تأمین کنند؛ چون براى مؤمن، دنیا مقدمه اى براى تکامل اخروى است و حیات اصلى در آن جا است. این جا یک دوران جنینى است که ما مى‌گذرانیم. حیات حقیقى، پس از مرگ شروع مى‌شود. «وَ اِنَّ الدّارَ الْآخِرَهِ لَهِىَ الْحَیَوان»،۱ حیات واقعى، پس از این عالم است.

 

به هر حال، هم مصالح دنیوى و هم مصالح اخروى ما در سایه توسل به سیدالشهداء(علیه السلام) ، توجه به آن حضرت، عزادارى براى او، گریستن براى او و عرض ارادت به ایشان است. همه شما آن قدر از معجزات و کراماتى که از این عزادارى ها حاصل شده است شنیده اید که من هر چه بگویم زیره به کرمان بردن است؛ لذا به این قسمت نمى‌پردازم. حتى خاک گِلى که عزاداران سیدالشهداء(علیه السلام) به پیشانى مى‌مالیدند موجب شفاى چشم حضرت آیت الله العظمى بروجردىرحمه الله علیه شد. این داستان را همه شنیده اید که ایشان به چشم دردى مبتلا بودند که معالجه نمى‌شد.

 

تا این که در ایام عاشورا در بروجرد دسته اى سینه زن به منزل ایشان آمدند. مرحوم آیت الله بروجردى مقدارى از گِل هایى را که عزاداران حسینى به سر و صورت مالیده بودند، برداشته و به چشم مالید و آن چشم درد ایشان معالجه شد و تا آخر عمر هیچ ناراحتى از ناحیه چشم نداشتند و بدون عینک ریزترین خط ها را مى‌خواندند و این به برکت گِلى بود که از سر و پیشانى سینه زنان سیدالشهداء(علیه السلام) ریخته بود. از این گونه کرامات و معجزات الى ماشاءالله وجود دارد. همه شما با یک قطره اشکى که در این مراسم مى‌ریزید، اول نورانیت آن را در خود احساس مى‌کنید. حاجت هایى که از شما برآورده مى‌شود و نیز بسیارى از آفت ها و مصیبت هایى که از شما دفع مى‌شود و نمى‌دانید، در مرحله بعد است. نکته اى است که داخل پرانتز عرض مى‌کنم که در دعاها به آن اشاره شده است، و آن این که ما غالباً فقط حاجت هایى را که از خدا مى‌خواهیم و برآورده مى‌شود، به حساب مى‌آوریم؛ اما نمى‌دانیم چه مصیبت هایى متوجه ما بوده است و خدا آن مصیبت ها را از ما برداشته است و از آن ها خبر نداریم؛ در حالى که به برکت نام سیدالشهداء(علیه السلام) ده ها برابر برکاتى که بر مردم نازل مى‌شود، آفات و مصیبت هایى از آن ها برداشته مى‌شود و ما خبر نداریم و آن ها را به حساب نمى‌آوریم. اگر چنین چیزى باشد، آیا جا ندارد که مردم این همه اهتمام به گریه و عزادارى داشته باشند؟

منبع: رجانیوز

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

© تمامی حقوق برای پایگاه اطلاع‌رسانی جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی محفوظ است.